Tegenwoordig begin ik mijn dagen met geestelijke lectuur en eindig ze met ontspannen lectuur. Dat is beter voor mijn geest dan beginnen met de radio en eindigen met de televisie. Het was al een oud voornemen, dat na een retraite herhaaldelijk een vroege dood stierf. Nu niet, althans het eerste deel ervan, dank zij de kracht van een boek: ‘St. Hieronymus’, van Jean Steinman (1958). Vertaald door K. van Kolver.We weten allemaal wel iets over St. Hieronymus. Dat hij de Bijbel heeft vertaald in het Latijn. Dat hij zei: ‘De Schrift niet kennen is Christus niet kennen’. Of dat hij een van de vier grote Westerse kerkvaders is, dikwijls afgebeeld bij de grot van Betlehem. Wat ik niet wist is dat deze heilige zijn leven lang geworsteld heeft met het loslaten van de klassieke heidense litteratuur, die hij innig liefhad en bleef benutten voor zijn bijbelcommentaren. Hieronymus had een woest karakter (hij kreeg makkelijk ruzie). Maar er zit ook een gevoelige onderstroom in zijn werken. Hij had, wat de Engelsen noemen: a tough mind and a tender heart.
Terug in Rome, na een lang verblijf in de Syrische woestijn en in Antiochië, probeert Hieronymus ruimte te creëren voor het vrouwelijke kloosterleven. Hij begeleidt een groep jonge adellijke dames op deze weg. In zijn brief aan Julia Eustochium schrijft hij: ‘Hoeveel vrouwen die al weduwen zijn nog voordat zij getrouwd waren! Hun schuldig geweten is enkel omsluierd door een leugenachtig kleed. Tenzij dan dat hun gevulde ronde schoot of het gegrijns van hun kinderen hen verraadt. Zij lopen met het hoofd omhoog en met lieve kleine stapjes. Sommigen genieten bij voorbaat van hun onvruchtbaarheid, gebruiken anticonceptionele middelen, terwijl anderen die op misdadige wijze zwanger werden hun hoofd vol hebben van middelen, die voor een ontijdige bevalling zorgen. Het komt voor dat zij eraan sterven. Zij komen in de hel terecht, schuldig aan de drievoudige misdaad van zelfmoord, echtbreuk ten opzichte van Christus en kindermoord.’
Dit is tough. En dit is tender: ‘Moge de slaap je verrassen, terwijl je een boek in de hand houdt. Moge je knikkende hoofd tegen een heilige bladzijde slaan... Wees de krekel van de nacht… Wees waakzaam en als de mus in de woestijn... Het paradijs is je land…’
Maar wat is dit bovenal actueel! Net als christenen in de oudheid wijken wij af van de wereldse mores. Maar de wereld kruipt ook in ons. Studie helpt dat onderscheiden. Wat er aan schoonheid over is, bij mannen en vrouwen, moeten we omhoog halen om het nóg schonere te verdedigen.
Pastoor Schilder